Öte Gezegenler |Bölüm 1|

1.Öte Gezegen Nedir?

Öte gezegenler, güneş sistemimizin dışındaki herhangi bir gezegendir. Başka yıldızın veya yıldız sistemlerinin etrafında dönerler. Ancak haydut gezegen dediğimiz, kendi başına uzay boşluğunda süzülen ve galaktik merkezin etrafında dönen bir yıldıza bağlı olmayan, öte gezegenlerde vardır.

İnsanlar öte gezegenlerin varlığını keşfettikten beri, bizimkine benzer dünyalar aramakta, dışarıda bir yerlerde yaşam yapıtaşlarının olduğunu hatta bizim gibi zeki yaşam barındıran Dünya 2.0’ları bulabilmek…

Ama öte gezegenleri araştırdıkça, bizim güneş sistemimizden çok farklı ve bazılarının acayip garip olduğunu söyleyebiliriz. Bilim insanları bu öte gezegenler için, mini Neptünler ve sıcak Jüpiterler gibi yeni terimler keşfediyor. 

2. Gezegen Tipleri

A) Gaz Devleri

Gaz devleri hidrojen ve helyum gibi gazlardan oluşur. Bizim güneş sistemimizdeki Jüpiter ve Satürn’e benzetebiliriz ancak, Jüpiter’den daha büyük ve hatta yıldızına çok yakın olan gaz devleri sıcak Jüpiterler vardır.

Sıcak Jüpiterler, yıldızına o kadar yakındır ki sıcaklıkları binlerce dereceye çıkabilir.

Gaz Devi 51 Pegasi b https://exoplanets.nasa.gov/exoplanet-catalog/7001/51-pegasi-b/

B) Neptün Benzeri

Güneş sistemimizdeki Neptün ve Uranus’e benzetebilriz. Genellikle helyum ve hidrojenden oluşan atmosferleri ve, ağır metallerden oluşan sert çekirdekleri vardır. Bu tür gezegenler içinde donmuş biçimde su, metan ve amonyak ta barındırırlar bu nedenle sistemimizdeki Uranüs ve Neptün ‘’Buz devleri’’ olarak adlandırılır.

İlk öte gezegen buz devi, 2014’te güneş sistemimizden 25,000 ışık yılı uzakta keşfedilmiştir.

Bu tür gezegenleri tespit etmek zor olduğundan, barındırdıkları elementler ve boyutları anlaşılamıyor…

2021’de gönderilecek olan yeni James Webb Uzay Teleskobu, Öte gezegenleri daha ayrıntılı tespit edebilecek, kim bilir belki bizden daha farklı biyolojisi olan yaşam formları bulmaya devam ederiz ve bunları daha da ayrıntılandırabiliriz…

Neptün benzeri GJ 436 b https://exoplanets.nasa.gov/exoplanet-catalog/6534/gj-436-b/

C) Süper-Dünyalar

Süper-dünyalar, Dünya’dan daha büyük, ancak Neptün ve Uranüs gibi buz devlerinden daha hafiftir ve gaz, kaya veya her ikisinin bir kombinasyonundan oluşabilirler. Süper-dünya sadece bu gezegenlerin boyutuna bir referanstır, Dünya’dan büyük ama Neptün’den küçük. Bu gezegenlerin gerçek doğasını bilemiyoruz hala ama çok yaygın bir gezegen türü olduğu belli. Süper Dünyalar, Dünya’dan 10 kat daha büyük olabilir. Henüz bu gezegenler hakkında, kayalık bir yüzeyi olup olmadığını söyleyecek kadar bilgimiz yok. Ancak Dünya’nın kütlesinin 3-10 katı aralığında, tamamen okyanustan oluşan, su dünyaları veya Neptün gibi büyük ölçüde yoğun gazdan oluşan gezegenler dahil olmak üzere çok çeşitli gezegen bileşimleri olabilir. Süper Dünya boyut sınırının üst sınırlarında yer alan dış gezegenler, alt Neptünler veya mini Neptünler olarak da adlandırılabilir.

Süper-dünya 55 Cancri e  https://exoplanets.nasa.gov/exoplanet-catalog/7005/55-cancri-e/

Sıcak bir dünya olan 55 Cancri e, lav okyanuslarından oluşuyor ve parıldayan bir gökyüzüne sahip. Ayrıca , 11 Ekim 2012 tarihinde 55 Cancri e’nin bir karbon gezegen olabileceği açıklanmıştır.

D) Karasallar

Güneş sistemimizdeki karasal gezegenler, Merkür, Venüs, Dünya ve Marstır. Öte gezegenler için,  Dünya’nın yarıçapı kadar veya daha küçük olan kayalık gezegen olarak kabul ediliyor. Dünya’nın yarıçapından daha büyük kayalık gezegenlerde vardır ama, bunlar olarak kabul edilir.

Bu gezegenler su, kaya, silikat ve/veya karbondan bileşenlerinden oluşurlar. Birkaçı, yüzeyinde sıvı su barındırabilecek ‘’yaşanabilir bölge’’de bulunabilirler. Bazı karasal gezegenler bizim sistemimize kıyasla, yıldızlarından çok, çok uzakta bile bulunurlar…

Karasallardan TRAPPIST-1 e https://exoplanets.nasa.gov/exoplanet-catalog/3453/trappist-1-e/

YAZAN- İPEK ERYİĞİT 9-C

https://www.nasa.gov/

https://www.jpl.nasa.gov/

https://www.jpl.nasa.gov/topics/exoplanets

https://exoplanets.nasa.gov/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/overview/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/in-depth/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/planet-types/gas-giant/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/planet-types/neptune-like/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/planet-types/super-earth/

https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/planet-types/terrestrial/

Öte karasallar, yeni evimiz olabilir araştırdıkça bizimki gibi yeni bir ev bulma yolunda ilerliyoruz. Belki bizim alışık olmadığımız kadar garip yaşam türleri var orada, yukarıda…Teknolojimiz ilerledikçe hiç ummadığımız kadar çok bilgiye sahip olacağız, bir gün ana gemiler buralara kolonileri taşıyacak, uzay turizminin başlamasıyla tatil broşürlerinde, ‘’en iyi yaşanabilir bölge tatili oyunu aldı!’’ gibi sözler, yeni misyonlarla örnek toplamak için gelen gemiler…Gözünüz gelecekte olsun, çünkü Andromeda kadar hızla yaklaşıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.